Paszport, karta pokładowa… i jelita. O czym warto pamiętać przed wyjazdem?
Wyspa Malta od 2211 PLN na 7 dni (lotnisko wylotu: Poznań)
Teneryfa od 2732 PLN na 7 dni (lotnisko wylotu: Katowice)
Algarve od 2919 PLN na 7 dni (lotnisko wylotu: Kraków)
Kiedy organizm jeszcze nie wie, że ma wakacje
Z perspektywy przewodu pokarmowego podróż rzadko jest spokojnym urlopem. To raczej nagła zmiana prawie wszystkiego, co jelita znają na co dzień: godzin posiłków, długości snu, aktywności, temperatury, rodzaju jedzenia, przypraw czy ilości i rodzaju napojów… Do tego dochodzi lot samolotem, klimatyzacja, stres związany z podróżą i kontakt z nowymi mikroorganizmami obecnymi w wodzie, żywności i otoczeniu. Dlatego ból brzucha, wzdęcia, zaparcia czy biegunka w podróży nie zawsze oznaczają klasyczne zatrucie. Czasem są po prostu efektem tego, że organizm dostał zbyt dużo zmian naraz.
To nie zawsze jest „zatrucie”
„Inni jedli to samo i nie mieli takich dolegliwości!” – i bardzo często to prawda. Tyle że jelita nie reagują tylko
na jedzenie. Reagują na całą sytuację: niewyspanie, odwodnienie, pośpiech, inne pory jedzenia, nową dietę i nowe środowisko. Dla mikrobioty jelitowej, czyli ogromnej społeczności mikroorganizmów zamieszkujących
przewód pokarmowy, podróż również jest zmianą warunków życia.
Badania z ostatnich lat pokazują, że nawet krótki wyjazd może wpływać na skład mikrobioty jelitowej. Co ciekawe, znaczenie ma nie tylko to, co jemy na miejscu, ale także kondycja mikrobioty jeszcze przed podróżą. Osoby z bardziej stabilnym ekosystemem jelitowym mogą lepiej adaptować się do nowych warunków. To nie znaczy, że dobra mikrobiota daje gwarancję urlopu bez problemów. Oznacza raczej, że przygotowanie jelit przed wyjazdem ma sens. Najprostsza zasada brzmi: nie zaczynajmy dbania o jelita dopiero wtedy, kiedy boli nas brzuch.
Przewidywalność, nie improwizacja!
Kilka dni przed podróżą warto unikać radykalnych zmian w diecie. To nie jest najlepszy moment na głodówki,
przypadkowe detoksy, nowe suplementy czy testowanie produktów, po których nie wiemy, jak zareaguje
organizm. Jelita zdecydowanie lepiej znoszą nowości, kiedy codzienność wokół nich pozostaje w miarę
przewidywalna.
Kolejna kwestia – nawodnienie. Brzmi banalnie, ale w podróży bardzo łatwo je zaniedbać. W dzień lotu pijemy mniej, bo nie chcemy ciągle szukać toalety. W samolocie działa klimatyzacja, po przylocie jest gorąco, a potem zaczyna się zwiedzanie. Odwodnienie może nasilać zaparcia, bóle głowy, zmęczenie i ogólne rozbicie. Jeśli pojawia się biegunka, sama woda może nie wystarczyć. Wtedy szczególnie ważne jest uzupełnianie elektrolitów.
Trzecia rzecz: lokalna kuchnia jest po to, żeby z niej korzystać, ale nie trzeba poznawać jej całej pierwszego
dnia. Owoce morza, ostre przyprawy, nowe owoce, desery i późna kolacja zjedzone jednego wieczoru mogą być świetnym wspomnieniem, ale dla jelit bywają dość intensywnym doświadczeniem. Lepiej dać organizmowi chwilę na adaptację.
Nie warto też lekceważyć podstaw. Mycie rąk, bezpieczna woda (i kostki lodu!), unikanie surowych produktów i jedzenia, które długo leżało w cieple, nadal są jednymi z najważniejszych elementów profilaktyki problemów żołądkowo-jelitowych w podróży. To mało efektowne, ale skuteczne.
Osoby z zespołem jelita nadwrażliwego powinny planować wyjazd trochę inaczej. Nie chodzi o rezygnowanie z przyjemności, tylko o rozsądne zabezpieczenie się. Dobrze mieć przy sobie sprawdzone przekąski, zaplanować przynajmniej jeden spokojny posiłek dziennie i nie opierać całego urlopu na przypadkowym jedzeniu „po drodze”. W IBS spontaniczność bywa przyjemna dla głowy, ale nie zawsze dla jelit.
Wsparcie mikrobioty: wcześniej, nie dopiero po objawach
W tym miejscu pojawia się temat probiotyków. Nie jako magicznego rozwiązania na wszystko, tylko jako
jednego z elementów przygotowania przewodu pokarmowego do podróży. Warto jednak pamiętać, że probiotyk probiotykowi nierówny. Ich działanie jest szczepozależne, co oznacza, że znaczenie ma konkretny szczep bakterii, a nie tylko ogólna informacja, że produkt „zawiera probiotyk”.
Jednym z najlepiej przebadanych szczepów w kontekście komfortu jelitowego jest Lactiplantibacillus
plantarum 299v. Badania kliniczne analizowały jego zastosowanie między innymi u osób z zespołem jelita
nadwrażliwego, wskazując na korzystny wpływ na dolegliwości takie jak ból brzucha i wzdęcia. Dane sugerują również, że szczep ten może wspierać naturalną barierę ochronną jelita, między innymi poprzez wpływ na produkcję mucyn, czyli składników warstwy śluzowej pokrywającej nabłonek przewodu pokarmowego.
Dlatego jeśli ktoś wie, że podróże często kończą się u niego problemami jelitowymi, warto pomyśleć o wsparciu mikrobioty z wyprzedzeniem, a nie dopiero po pojawieniu się objawów. Preparaty
zawierające Lactiplantibacillus plantarum 299v są dostępne zarówno w formie kapsułek, jak i kropli doustnych przeznaczonych dla dzieci od 1. roku życia, co pozwala dopasować formę do potrzeb różnych członków rodziny.
Dobra podróż zaczyna się przed lotniskiem
Dobra podróż zaczyna się nie tylko od spakowanej walizki. Zaczyna się także od organizmu, który ma szansę dobrze znieść zmianę rytmu, kuchni i otoczenia. Bo naprawdę szkoda byłoby pojechać w piękne miejsce i pamiętać z niego głównie ból brzucha i dyskomfort.
Piśmiennictwo:
- Boolchandani M, Blake KS, Tilley DH, et al. Impact of international travel and diarrhea on gut microbiome and resistome dynamics. Nat Commun. 2022;13:7485.
- Zhao Y, Li C, Wu K, et al. Exploring the Impact of Short Term Travel on Gut Microbiota and Probiotic Bacteria Mediated Stability. Biomedicines. 2024;12(7):1378.
- Tiwary P, et al. Travel microbiota: a novel frontier in travel medicine exploring microbial shifts across transportation modes. Trop Dis Travel Med Vaccines. 2026;12:9.
- Chan J, et al. Daily sampling reveals rapid microbiota alterations and antimicrobial resistance gene acquisition during intercontinental travel. npj Biofilms Microbiomes. 2026;12:108.
- Kaźmierczak-Siedlecka K, Daca A, Folwarski M, Witkowski JM, Bryl E, Makarewicz W. The role of Lactiplantibacillus plantarum 299v in supporting treatment of selected diseases. Cent Eur J Immunol. 2020;45(4):488-493.
- Niedzielin K, Kordecki H, Birkenfeld B. A controlled, double-blind, randomized study on the efficacy of Lactobacillus plantarum 299V in patients with irritable bowel syndrome. Eur J Gastroenterol Hepatol. 2001;13(10):1143-1147.
Nie ma jeszcze komentarzy, może coś napiszesz?