Overbooking. Co to jest i co robić, gdy nie ma dla ciebie miejsca w samolocie?

Co to jest overbooking w lotnictwie?

Overbooking to sytuacja, w której linia lotnicza sprzedała więcej biletów niż dostępnych miejsc w samolocie. Jeśli wszyscy pasażerowie stawią się na odprawę, niektórzy nie zostaną wpuszczeni na pokład. Część linii (np. Ryanair) deklaruje, że nie stosuje tej praktyki, ale nawet one dopuszczają jej wystąpienie w wyjątkowych przypadkach, np. gdy podmieniony zostanie samolot na mniejszy.

Praktyka, choć budzi kontrowersje jest legalna. Jest jednak prawnie uregulowana, a prawa pasażera i obowiązki linii są jasno określone.

Dlaczego linie lotnicze stosują overbooking?

Overbooking wynika głównie z potrzeby maksymalizacji zysku. Jeszcze przed pandemią linie opierały się na statystykach pokazujących, że część pasażerów i tak nie stawia się na lot. Później, w trakcie pandemii przyczynami były m.in. restrykcje sanitarne i obawy przed niewykorzystaniem miejsc. Sprzedaż większej liczby biletów pozwalała przewoźnikom zminimalizować straty. Teraz to po prostu czysta kalkulacja i podejście na zasadzie: „może się uda”. Ryzykowna zagrywka często opłaca się przewoźnikom.

Jakie prawa przysługują pasażerowi w przypadku overbookingu?

Jeśli jednak nie ma podstaw, aby nie wpuścić cię do samolotu, a mimo to linia odmówi ci wejścia na pokład z powodu overbookingu, pamiętaj o tym, że przysługuje ci szereg świadczeń, które przewoźnik powinien ci dokładnie wyjaśnić. Jakich?

Masz prawo do:

• posiłków i napojów na czas oczekiwania,
• wyboru między zwrotem kosztów biletu a alternatywną podróżą do miejsca docelowego,
• zakwaterowania w hotelu, jeśli konieczne jest oczekiwanie na lot zastępczy przez jedną lub więcej nocy,
• transportu między lotniskiem a hotelem,
• odszkodowania w wysokości od 250 do 600 EUR – w zależności od długości trasy.

Ile wynosi odszkodowanie za odmowę wejścia na pokład?

Wysokość rekompensaty określa unijne rozporządzenie. Kwota jest uzależniona od długości lotu (w kilometrach). Podane kwoty to wartości minimalne.

Kwoty te mogą być wyższe, jeśli pasażer sam zgodzi się na zmianę lotu w zamian za dodatkową rekompensatę. Zdarza się, że ochotnikom oferuje się nawet kilkanaście tysięcy złotych. Niestety w przypadku linii lotniczych spoza UE, obowiązują odrębne przepisy.

Przydatnym narzędziem do wyliczenia wysokości odszkodowania jest Kalkulator Praw Pasażera stworzony przez Urząd Lotnictwa Cywilnego. Wystarczy wpisać lotnisko wylotu oraz lotnisko miejsca docelowego, a kalkulator sam wyliczy wysokość rekompensaty.

Jak linia wybiera, kto nie wsiądzie na pokład?

W ostatnim czasie linie lotnicze coraz częściej starają się szukać ochotników z wyprzedzeniem. Dobrym przykładem jest choćby Wizz Air, który w mailach pyta pasażerów o to, czy są elastyczni, jeśli chodzi o daty wylotu i ewentualnie byliby skłonni odstąpić swoje miejsce. Pamiętajcie jednak, że nie są to zbyt atrakcyjne warunki: przewoźnik oferuje np. voucher o wartości 100 euro do wykorzystania na przyszłe loty na pokładach węgierskiego przewoźnika oraz przebukowanie na następny lot. Przyznacie, że w porównaniu ze stawką odszkodowania nie jest to zbyt atrakcyjna oferta.

Gdy brakuje ochotników, linie muszą wybrać osoby, które nie wejdą na pokład. Choć oficjalnie nie ma jasno określonych zasad, w praktyce decyzja często zapada na podstawie:

• taryfy biletu (tańsze bilety wypadają jako pierwsze),
• momentu odprawy (później odprawione osoby mają mniejsze szanse na miejsce).

Co zrobić, jeśli linia nie wywiązuje się ze swoich obowiązków?

Jeśli musisz sam pokryć koszty noclegu, transportu lub wyżywienia – zachowaj wszystkie rachunki i paragony. Masz prawo żądać zwrotu kosztów, składając reklamację do przewoźnika. W przypadku braku odpowiedzi lub odmowy, możesz skorzystać z pomocy Europejskiego Centrum Konsumenckiego – bezpłatnie.

Zobacz też: Overbooking. Czy liniom naprawdę opłaca się sprzedawać więcej biletów niż mają miejsc?

Ostatnia aktualizacja artykułu: kwiecień 2026 roku